€ 7,5 miljoen voor onderzoek naar gezonde leefstijl

De Hartstichting investeert samen met ZonMw € 7,5 miljoen in onderzoek naar het volhouden van een gezonde leefstijl.

Nieuw onderzoek

Onderzoekers werken aan nieuwe manieren om gezonde keuzes te maken en gezond gedrag beter vol te houden. Hiermee kunnen mensen hun risico op hart- en vaatziekten verlagen. Met dit onderzoek wil de Hartstichting ook bereiken dat minder kinderen overgewicht krijgen.

Gezond leven moeilijk volhouden

Iedereen weet dat gezond leven het risico op hart- en vaatziekten en andere ziekten verlaagt.

Er zijn steeds meer trainingen, gezonde kookboeken en apps die helpen gezonde keuzes te maken. Mensen doen vaak hun best om gezond te leven, maar houden het in de praktijk niet vol. Ze worden nu nog te veel verleid om ongezond te leven.

Nieuwe hart- en vaatziekten voorkomen

Ook als mensen al een hart- of vaatziekte hebben (gehad), blijft het moeilijk om gezond te eten en voldoende te bewegen. Daarmee lopen patiënten een verhoogd risico om nogmaals een hart- of vaatziekte te krijgen en neemt de kans op herstel af.

Oplossingen hard nodig

De onderzoekers richten zich op oplossingen voor:

  • jongeren (10-14 jaar)
  • volwassenen met een lage(re) sociaaleconomische status
  • hart- en vaatpatiënten

Floris Italianer, directeur van de Hartstichting vertelt waarom dit onderzoek nodig is:

“Op dit moment zijn er ruim 1 miljoen hart- en vaatpatiënten in Nederland. Dit aantal neemt de komende jaren alleen maar toe als we niks doen. We moeten risicofactoren, zoals hoge bloeddruk, hoog cholesterol, roken en overgewicht beter aanpakken. Door dit onderzoek komen er nieuwe manieren om gezond leven vol te houden en kunnen we hier stappen in zetten.”

Veranderingen in omgeving

Bij 2 van de 3 projecten die geld krijgen gaan de onderzoekers kijken naar het effect van aanpassingen in de directe omgeving.

Zo onderzoekt Joline Beulens (VUmc) of mensen voor gezondere producten kiezen door aanpassingen in de supermarkt te doen. Je kunt producten anders aanprijzen of een prominente(re) plek geven. Karien Stronks (AMC) gaat veranderingen in de omgeving van jongeren doorvoeren en onderzoekt of dit gezond gedrag stimuleert.

Andrea Evers (LUMC) gaat onderzoeken of hart- en vaatpatiënten baat hebben bij individuele leefstijl-coaching in combinatie met het belonen van gezond gedrag.

Ideaalbeeld

Floris Italianer: “Ons ideaalbeeld is dat iedereen in Nederland gezond leeft. We willen dat meer mensen gezonde keuzes maken, zodat zij zich vitaal voelen en minder risico lopen op het krijgen van hart- en vaatziekten. We richten ons nu op het vinden van nieuwe methodes. Daarna moeten zoveel mogelijk mensen hier gebruik van kunnen maken.”


Hartstichting gaat gezond eten belonen om hart- en vaatpatiënten te stimuleren

Goede voornemens zijn niet altijd genoeg om een gezond eetpatroon aan te houden. Daarom heeft de Hartstichting een andere manier bedacht om men gezond te laten eten.

Namelijk: het belonen ervan met uitjes en kortingen.

GEZONDE ÉN AANTREKKELIJKE LEEFSTIJL Prof. dr. Andrea Evers van de Universiteit Leiden gaat samen met dokters uit heel Nederland op onderzoek uit: lukt het hen om hart- en vaatpatiënten zó te stimuleren dat zij voldoende bewegen, niet meer roken en gezonder eten? Evers is positief: “Een gezonde leefstijl moet aantrekkelijk worden,” zegt ze tegen RTL Nieuws. En dus is volgens de arts belonen dé oplossing. “Zo werkt het ook bij kinderen.”

STOK ACHTER DE DEUR Met de actie hoopt Evers patiënten ook na de ziekenhuisopname een stok achter de deur te bieden. “In het ziekenhuis en tijdens de revalidatie worden ze begeleid naar een gezonde leefstijl, maar daarna mislukt het vaak om dit vol te houden. Dat moet anders, om te voorkomen dat mensen nogmaals een hart- of vaatziekte krijgen of onvoldoende herstellen.”

BONUSPUNTEN En dus wil dokter Evers proberen of het uitdelen van bonuspunten patiënten stimuleert gezonde keuzes te maken. Die punten kunnen ze vervolgens inwisselen voor leuke uitjes of kortingen op bijvoorbeeld bloeddrukmeters, stappentellers of op de zorgverzekering. “Als we de switch weten te maken van iets wat moet naar iets wat leuk is, dan hebben we wat bereikt,” aldus Evers.


Hartstichting gaat gezond gedrag belonen met kortingen en tripjes

Zou je gezonder gaan eten als je ervoor werd beloond?

Iedereen weet hoe belangrijk het is om gezond te leven, maar lang niet iedereen doet het. Om dat te veranderen, gaat de Hartstichting op zoek naar nieuwe manieren om dat gedrag beter vol te houden. Eén van die manieren: het belonen van gezond gedrag.

Houd je gezond gedrag beter vol als je wordt beloond met uitjes en kortingen? Prof. dr. Andrea Evers van de Universiteit Leiden denkt van wel. In opdracht van de Hartstichting gaat ze samen met dokters en patiënten in heel Nederland onderzoeken of hart- en vaatpatiënten op deze manier te stimuleren zijn om voldoende te bewegen, niet te roken en gezonder te gaan eten.

‘Buiten het ziekenhuis moet het gebeuren’

“Voor hartpatiënten is het extra belangrijk dat ze gezonder gaan leven”, vertelt ze. “In het ziekenhuis en tijdens de revalidatie worden ze begeleid naar een gezonde leefstijl, maar daarna mislukt het vaak om het goed vol te houden.”

70 procent van de hartpatiënten is een jaar na een ziekenhuisopname alweer vervallen in ongezonde gewoontes. “Dat moet anders, om te voorkomen dat mensen nogmaals een hart- of vaatziekte krijgen of onvoldoende herstellen.”

Ook buiten het ziekenhuis moeten patiënten hulp krijgen, denkt Evers. “Daar zijn ze 99 procent van de tijd, dus daar moet het gebeuren. En in plaats van met het opgestoken vingertje te zwaaien over slechte keuzes, willen we gezond gedrag juist gaan belonen.”

Sparen voor kortingen

Dat belonen beter werkt dan bestraffen, is al langer bekend, zegt Evers. “Zo werkt het ook bij kinderen.” En beloningen op de korte termijn werken beter dan beloningen op de lange termijn. Van een gezonde leefstijl heb je op de lange termijn veel profijt, maar er is geen directe beloning. “Dat willen we veranderen. Een gezonde leefstijl moet aantrekkelijk worden. “

Het idee: bonuspunten uitdelen voor elke gezonde keuze die een patiënt maakt. Die punten kunnen ze inwisselen voor leuke uitjes of kortingen. Korting op hamburgers zul je er natuurlijk niet mee krijgen, maar bijvoorbeeld wel op bloeddrukmeters, stappentellers of op de zorgverzekering.

‘Kleine stap moet al wat opleveren’

Doel is om het beloningssysteem zo laagdrempelig mogelijk te maken. “Het moet niet te moeilijk zijn. Een kleine stap moet al wat opleveren. Wanneer je je afspraak bij de cardioloog nakomt of je medicijnen inneemt, moet je al punten krijgen. Het moet leuk zijn. Dan blijft het op de lange termijn ook aantrekkelijker. Als we de switch weten te maken van iets wat moet naar iets wat leuk is, dan hebben we wat bereikt.”

Op den duur zouden de bonuspunten dan niet eens meer nodig zijn, denkt Evers. “Als je ze vaak beloont, wordt het iets wat mensen van zichzelf leuk gaan vinden, omdat ze het associëren met iets positiefs.” Daarnaast heeft gezond leven van zichzelf al veel beloningsaspecten, zegt ze. “Je valt bijvoorbeeld af, ziet er beter uit, bent fitter. Op een gegeven moment zijn die externe prikkels, die spaarpunten, niet meer nodig.” Al is het idee vooralsnog om het puntensysteem levenslang te laten voortduren.

7,5 miljoen

De Hartstichting heeft (samen met ZonMw) 7,5 miljoen euro uitgetrokken voor onderzoek naar het volhouden van een gezonde leefstijl. Het streven is om drie toegankelijke en effectieve manieren te vinden om dat voor elkaar te krijgen. De andere twee projecten richten zich op het creëren van veranderingen in de omgeving.

Joline Beulens van het VUmc onderzoekt of mensen voor gezondere producten kiezen door aanpassingen in de supermarkt te doen, zoals aanprijzingen en prominente(re) plaatsing. Karien Stronks van het AMC gaat veranderingen doorvoeren in de omgeving van jongeren en onderzoekt of dit gezond gedrag stimuleert.


Sparen voor korting door gezond te leven

Een nieuw gezondheidsprogramma gaat patiënten met (een verhoogd risico op) hart- en vaatziekten belonen voor het volhouden van een gezonde leefstijl. Patiënten kunnen punten sparen door bijvoorbeeld te stoppen met roken, op hun gewicht te letten, lessen te volgen bij de sportschool of gezonde voeding te kopen. Daarmee verdienen ze korting op producten bij grote winkelketens en op leuke uitjes. Met 2,5 miljoen euro van de Hartstichting en ZonMw zal het BENEFIT-consortium, waarbinnen veel organisaties en bedrijven samenwerken, dit programma gaan ontwikkelen en landelijk uitrollen. De afdeling Gezondheids-, Medische en Neuropsychologie van de Faculteit Sociale Wetenschappen van de Universiteit Leiden, de afdeling Hartziekten van het Leids Universitair Medisch Centrum (LUMC) en het eHealth bedrijf Vital10 leiden dit project.

Een gezonde leefstijl is belangrijk voor iedereen. Na een hartinfarct zijn patiënten vaak heel gemotiveerd om gezonder te gaan leven. Toch blijkt het na een periode van revalidatie en begeleiding vaak moeilijk om een gezonde leefstijl vast te houden. “Met name bij de overgang van revalidatiecentrum naar de eigen omgeving vallen patiënten vaak terug in hun oude leefwijze”, weet gezondheidspsycholoog prof. Andrea Evers (faculteit Sociale Wetenschappen, Universiteit Leiden). Het programma BENEFIT is bedoeld als extra stimulans om gezond te blijven leven, ter aanvulling op revalidatie en begeleiding door de huisarts.

Weg met het opgestoken vingertje

BENEFIT combineert individuele coaching – digitaal of face-to-face – met een loyaliteitssysteem. Deelnemers krijgen via de computer toegang tot een persoonlijk gezondheidsportaal, dat laat zien hoe hun leefstijl en gezondheid er voorstaan. Het gezondheidsportaal toont onder andere gegevens van hun activiteitenmeter, bloeddrukmeter, weegschaal en apps op de mobiele telefoon. Deelnemers kunnen punten verdienen door bijvoorbeeld voldoende stappen te zetten, niet te roken, gezonde voeding in huis te halen en, indien nodig, hun gewicht, bloeddruk, bloedsuiker en/of cholesterol op gezette tijden te controleren. “We willen duurzaam gezond gedrag belonen en zo aantrekkelijk mogelijk maken”, licht medisch psycholoog dr. Veronica Janssen (afdeling Hartziekten, LUMC) toe. “Zo kunnen deelnemers in een gezondheidsgame extra punten verdienen met challenges, denk aan de avondvierdaagse of een maand lang lessen bij de sportschool. Er zijn ook punten te verdienen door vrienden en familie te betrekken bij een gezonde leefstijl.” De punten kunnen deelnemers inwisselen voor leuke uitjes en korting op producten bij grote winkelketens.

Beloning

Een onafhankelijke gebruikerscommissie gaat beoordelen of de producten waarop de deelnemers korting kunnen verdienen passen bij een gezonde leefstijl. “Ook zouden we bijvoorbeeld korting willen bieden op de eigen bijdrage van de zorgverzekering”, aldus Evers. De verzamelde gegevens van de deelnemers zullen uiteraard goed beschermd blijven, zodat er geen oneigenlijk gebruik van gemaakt kan worden.

Landelijk uitrollen

Zorgverleners zullen BENEFIT in eerste instantie aanbieden aan patiënten met (een verhoogd risico op) hart- en vaatziekten. Uiteindelijk moet het programma landelijk uitgerold worden zodat álle geïnteresseerde Nederlanders kunnen deelnemen. “Het BENEFIT-consortium is bewust een publiek-privaat consortium om zo op een verantwoorde en stimulerende wijze de brug te slaan tussen zorg en commercie”, aldus cardioloog dr. Roderik Kraaijenhagen (directeur van Vital10). “Door goede samenwerking kunnen we een nieuw ecosysteem en financieringsmodel neerzetten dat gezond leven stimuleert en waar zowel de zorg, het bedrijfsleven en individuen de vruchten van plukken.” Na vijf jaar moet BENEFIT zonder subsidie kunnen blijven draaien.