Tele-hartrevalidatie via BENEFIT@home per direct beschikbaar

“Het coronavirus werpt een schaduw over de zorg”, zo constateert de Nederlandse Verenging van Cardiologie (NVVC). Recent publiceerde het NVVC, samen met Gupta Strategists en Medtronic, een rapport waaruit blijkt dat sinds corona zo’n tweehonderdduizend hartpatiënten in Nederland geen noodzakelijke cardiologische zorg hebben ontvangen. Dit kan leiden tot een verslechterde gezondheid bij een grote groep hartpatiënten. En zelfs betekenen dat duizenden hartpatiënten een tien jaar kortere levensverwachting hebben. Om te voorkomen dat deze aantallen onnodig verder oplopen, beveelt het rapport onder andere aan om specialistische zorg bij patiënten thuis te leveren. Middels tele-hartrevalidatie maakt BENEFIT@home hartrevalidatie vanuit huis per direct mogelijk.

Sinds kort wordt de reguliere zorg stapje voor stapje waar mogelijk hervat. Voor de hartrevalidatie geldt echter een beperking omdat het fysieke activiteit in groepsverband betreft - wat in deze coronatijd niet mogelijk is. Om tegemoet te komen aan de acute patiëntbehoefte voor zorg en om te voorkomen dat na de coronacrisis grote verstoppingen ontstaan, heeft het BENEFIT-consortium samen met de Hartstichting en Harteraad onderzocht hoe tele-hartrevalidatie versneld uitgerold kan worden in Nederland. 
 



Wat zijn de kernelementen van de tele-hartrevaldiatie via BENEFIT@home?

1. Hoe ziet de tele-hartrevalidatie via BENEFIT@home eruit?
Middels het ontwikkelde eHealth platform van Vital10 kunnen alle zorgactiviteiten binnen de hartrevalidatie op afstand worden aangeboden. Denk hierbij aan live videosessies, e-Coaching en begeleiding op afstand (zie filmpje hiernaast). Het online aanbieden van hartrevalidatie noemen we ‘ tele-hartrevalidatie’. 

In een publiek-private samenwerking (o.a. met Vital10, Universiteit LeidenLUMCUniversiteit TwenteAmsterdam UMCHvAMaxima Medisch CentrumCardioVitaal) gesubsidieerd door de Hartstichting en ZonMW is het BENEFIT eHealth gezondheidsprogramma ontwikkeld. Dit online programma ondersteunt hartpatiënten bij het ontwikkelen van een gezonde(re) leefstijl en kan als zodanig goed worden ingezet als onderdeel van de tele-hartrevalidatie. 

Voor meer informatie over de tele-hartrevalidatie – en voor aanmelding – kun je terecht op de website:  www.benefitathome.nl

https://vimeo.com/413258203

2. Hoe wordt de tele-hartrevaldiatie aangeboden?
Ziekenhuizen en revalidatiecentra hebben de mogelijkheid om tele-hartrevalidatie en het BENEFIT-programma op korte termijn aan te bieden via drie implementatievormen: in eigen beheer, deels uitbesteed en volledig uitbesteed. Klik hier voor meer informatie.

Huisartsen kunnen patiënten verwijzen via ZorgDomein. Patiënten kunnen zich ook direct aanmelden via de website als ze een verwijzing voor hartrevalidatie hebben en in het bezit zijn van telefoon en een computer/tablet met camerafunctie en internetverbinding. Dat kan hier.  

3. Veiligheid van de tele-hartrevalidatie
Het is van groot belang tele-hartrevalidatie op een veilige manier aan te bieden. Vanuit de NVVC is er een ‘position statement’ geformuleerd waarin wordt aangegeven hoe telerevalidatie tijdens deze coronacrisis vorm te geven is. Ook zijn er afspraken gemaakt met de NZa en ZiN dat tele-hartrevalidatie vergoed kan worden als aan eisen voldaan wordt. De laatste versie van deze ‘position statement’ en de laatste stand van zaken over vergoeding van telerevalidatie is hier te vinden.
 

4. Tele-hartrevalidatie is ook belangrijk ná corona
In de toekomst zien wij in tele-hartrevalidatie ook een belangrijke aanvulling op de reguliere hartrevalidatie. Naar schatting volgde namelijk nog geen 40 procent van alle hartpatiënten een hartrevalidatieprogramma voor de huidige coronacrisis. Middels het aanbieden van tele-hartrevalidatie en het BENEFIT-programma kunnen wij (deels) tegemoetkomen aan de wensen en behoeften van patiënten voor wie de reguliere hartrevalidatie niet (voldoende) past. Zo kunnen we ook de doelmatigheid voor ziekenhuizen en revalidatiecentra verhogen. Telerevalidatie is daarom niet alleen in tijden van corona een belangrijk alternatief, maar de mogelijkheid voor telemonitoring en begeleiding op afstand zal ook in de toekomst een waardevolle aanvulling zijn op het reguliere hartrevalidatieprogramma. Zie ook het ‘addendum telerevalidatie’ van de NVVC: Klik hier.

5. Ervaringen patiënten met de tele-hartrevalidatie
In het filmpje hiernaast staan enkele patiëntreacties op de tele-hartrevalidatie. Zij beantwoorden vragen als:

- Waarom doe je mee aan de tele-hartrevalidatie?
- Wat is voor jou de belangrijkste reden om mee te doen?
- Zou je de tele-hartrevalidatie aanbevelen?

(dit filmpje was voor de corona-uitbraak opgenomen)

https://vimeo.com/413234930


Meer informatie over de tele-hartrevalidatie BENEFIT@home
Voor meer informatie over de tele-hartrevalidatie kun je terecht op de website: www.benefitathome.nl. Voor specifieke vragen over de tele-hartrevalidatie of over de aanmelding, kun je contact opnemen via info@benefitathome.nl


BENEFIT in tijden van corona

Het coronavirus houdt Nederland in haar greep: social distancing is de norm, het is onduidelijk wanneer het ‘normale’ leven weer enigszins opgang komt, en de druk op de zorg is groot. Ook het (deels) wegvallen van de zorg voor niet-corona patiënten vormt een grote uitdaging bij het bewaken van de gezondheid van deze patiënten. Om de cardiovasculaire zorg te ondersteunen, zoekt het BENEFIT-consortium in samenwerking met Harteraad, de Hartstichting en de Nederlandse Vereniging voor Cardiologie (NVVC) naar innovatieve mogelijkheden om hart- en vaatpatiënten ook adequate zorg te leveren op afstand. 

Ongerustheid over de continuïteit van de reguliere zorg
Corona (COVID-19) en het advies van het RIVM om het huis zo min mogelijk te verlaten, stelt de zorg voor een grote uitdaging om ook niet-corona patiënten adequate zorg te leveren. De afgelopen periode is naar schatting de helft van de reguliere zorg niet doorgegaan, waaronder niet-spoedeisende operaties, behandelingen, en face-to-face-therapieën zoals hartrevalidatie (zie bijvoorbeeld berichten op NOS en Trouw). Dit leidt niet alleen tot ongerustheid bij verschillende artsen en zorginstellingen, ook 2 op de 3 patiënten geven aan dat zij vrezen dat het annuleren van hun zorgafspraken gevolgen heeft voor hun gezondheid.

Hartrevalidatie op afstand
In de cardiovasculaire zorg luiden Harteraad, de Hartstichting en de NVVC de noodklok om de noodzaak van adequate zorg voor mensen met hartklachten te benadrukken. Het BENEFIT- consortium geeft gehoor aan dit geluid door gezamenlijk met Harteraad, de Hartstichting en de NVVC op te trekken in de zoektocht naar innovatieve mogelijkheden om hartrevalidatie op afstand mogelijk te maken in de vorm van telerevalidatie. Zodra er concrete ontwikkelingen zijn op dit gebied zal dit worden gemeld op www.benefitforall.nl.

Door de opkomst van corona hebben mensen nu meer te kampen met spanningen. Dr. Veronica Janssen (medeprojectleider BENEFIT) schreef onlangs een blog waarin zij mensen handvaten geeft hoe om te gaan met deze spanningen in tijden van corona. Klik hier om naar de blog te gaan.


Blog: Kwetsbaarheid en veerkracht in tijden van corona


BLOG UIT DE WETENSCHAP | DOOR VERONICA JANSSEN

Over kwetsbaarheid en veerkracht

We zijn nu enkele weken onderweg en het leven in coronatijd begint vastere vorm aan te nemen. Er ontstaan nieuwe gewoontes, het begint haast te ”wennen”. En dan onverwachts komt het ineens heel dichtbij: je hoort over een goede vriendin die in het ziekenhuis is opgenomen. Het bedrijf van een vriend dat over de kop is gegaan. De buren met geldzorgen. Je vader die hoest... Soms is het ook onpersoonlijker informatie die je plotseling raakt: een filmpje op Youtube, een grafiek van het RIVM, Boris Johnson op de IC.


Hoe kan het dat het ineens zo ‘binnenkomt’?

In de psychologie zijn er verschillende modellen die verklaren hoe we reageren op bedreigende informatie. Een bruikbare is het ‘Extended Parallel Process Model’ (Witte, 1992) dat twee fasen onderscheidt: na confrontatie met informatie die spanning oproept zet je allereerst de ingeschatte ernst van het gevaar af (hoe serieus is dit?) tegen de mate van kwetsbaarheid die je ervaart (in hoeverre vormt dit een potentieel risico voor mijzelf of mijn dierbaren?).

Je kan je voorstellen dat als beide factoren hoog zijn, je een gevoel van spanning of dreiging ervaart: je schat de situatie als bedreigend in en het komt dichtbij. In de tweede fase probeer je dit gevoel van spanning te reguleren. Dat doe je door de dreiging af te zetten tegen de mate van effectiviteit van mogelijke oplossingen: in hoeverre kan ik zelf iets doen om het risico te verminderen? En werkt dat dan echt? Als de mogelijke oplossingen concreet en effectief (lijken) te zijn dan neemt het gevoel van dreiging af. 


En dat is precies waar de schoen wringt in deze tijd

De oplossingen zijn helder, we houden ons zo goed als mogelijk aan alle voorschriften en regels. We zijn erg alert, wassen onze handen, houden waar mogelijk afstand, passen op met wie we zien. Maar dat betekent niet dat alle risico’s afgedekt zijn; garanties zijn er niet. Zoals een patiënt het na zijn hartinfarct omschreef: “het voelt ineens zo dun...” In al je kwetsbaarheid het leven toch voluit durven leven, dat vraagt moed. En vertrouwen. 

In de positieve psychologie wordt er veel gesproken over ‘resilience’, oftewel veerkracht. Een indrukwekkend voorbeeld hiervan is Viktor Frankl, een Oostenrijkse psychiater die in de Tweede Wereldoorlog in concentratiekampen zat. Ondanks alle gruwelen waar hij aan blootgesteld werd ervoer hij het leven als waardevol. Dat vermogen, om zelfs aan extreme omstandigheden betekenis te kunnen ontlenen, werkt beschermend. Dit concept is ook veelvuldig onderzocht in de context van ziekte en wordt in de literatuur ook wel ‘benefit-finding’ genoemd. Mijn patiënten in het LUMC vertellen er soms over: dat ze het leven meer zijn gaan waarderen sinds hun hartaandoening, andere prioriteiten zijn gaan stellen, of hun dierbaren (nog) meer liefhebben. Ik herinner me een vrouw die vertelde dat ze voortaan niet meer haar verjaardag viert, maar de dag van haar infarct. “Ik leef in reservetijd”, zei ze. 

Praktische suggesties
In de psychologie heeft het onderzoek geïnspireerd: wat maakt mensen nou meer of juist minder veerkrachtig? Naast allerlei niet-beïnvloedbare factoren (genen, omgeving waarin en omstandigheden waaronder je bent opgegroeid), zijn er ook psychologische factoren die je wél kunt beïnvloeden. Een aantal praktische suggesties om je veerkracht te vergroten: 

  1. Blaas regelmatig stoom af.
    Zoek alternatieven voor je gebruikelijke manieren van je batterij opladen, bedenk nieuwe rituelen. Spreek wekelijks met die vriendin af om te wandelen (ipv je klasje in de sportschool), maak samen met anderen online muziek (ipv naar dat concert te gaan), ga virtueel borrelen met vrienden, dans in de huiskamer. Etc.
  2. Zorg voor steun en support van de mensen die je liefhebben.
    Vraag om hulp, geef aan wat je nodig hebt, durf te ontvangen. Veel mensen zitten thuis met weinig om handen en helpen je graag! Laat op jouw beurt merken hoe dierbaar je dierbaren je zijn. Geef een compliment, houd elkaar vast (als dat kan). Bel op, stuur een kaart. Zeker in deze tijd, waarin fysiek contact zo beperkt is, hebben we menselijke warmte zo nodig.
  3. Gebruik humor als uitlaatklep.
    Die flauwe (en soms hele geestige) filmpjes die je doorgeappt krijgt zijn er niet voor niets.
  4. Doe ademhalings- of ontspanningsoefeningen.
    Kan ‘zweverig’: mindfulness, yoga. Maar hoeft niet: progressieve relaxatie.
  5. Zoek naar de waardevolle momenten in het leven.
    Een hele praktische manier van betekenisverlening is om iedere dag drie dingen te benoemen waar je dankbaar voor bent. Meer thuis en minder weg. Vaker spelletjes spelen met je kinderen. Koffie in de zon. De beginnende lente, de vogels die harder lijken te fluiten... Met het wegvallen van al die oude routines komt er ook ruimte voor nieuwe dingen.  

Herten in Londense buitenwijken genieten van de rust  –  (nu.nl / Reuters)

.


.

Veronica Janssen is medisch psycholoog in het Hart Long Centrum van het LUMC en onderzoeker aan de afdeling Gezondheids-, Medische en Neuropsychologie van de Universiteit Leiden. Zij begeleidt hartpatiënten (en hun partners) na het doormaken van een hartinfarct.


Blog: Hoe om te gaan met spanningen tijdens de coronacrisis?

Door de opkomst van corona hebben mensen ook meer te kampen met spanningen: we werken meer thuis, maken ons bezorgd om ons eigen én elkaars gezondheid, en zijn we bezig met de vraag hoe lang deze situatie nog gaat duren. Dr. Veronica Janssen (medeprojectleider BENEFIT) geeft via onderstaande blog ons enkele handvaten hoe om te gaan met deze spanningen in tijden van corona.


BLOG UIT DE WETENSCHAP | DOOR VERONICA JANSSEN

Hoe om te gaan met spanningen tijdens de coronacrisis?

‘Het lijkt alsof we in een achtbaan zitten die steeds sneller gaat…’ Zo typeerde premier Rutte de huidige coronasituatie in zijn speech. Waar de achtbaan heen gaat en wat ons te wachten staat is onbekend. Mogelijk moeten we ons gaan voorbereiden dat we ons voorlopig in een 1,5-meter-samenleving zullen blijven bevinden. Maar hoe ga je als mens om met deze surrealistische omstandigheden?

In de psychologie spreken we van draaglast ten opzichte draagkracht. Ook in corona-tijden kun je het leven indelen in vier belangrijke domeinen:

  1. Zelf/gezondheid
  2. Dierbaren/thuis
  3. Werk/inkomen
  4. Omgeving

Over het algemeen houden deze domeinen elkaar aardig in evenwicht. Na een drukke dag op je werk is het fijn om thuis bij te kunnen komen. En andersom is het fijn om afleiding te vinden in je werk na een ruzie thuis. Wat de huidige situatie nu zo uitzonderlijk maakt is dat corona ingrijpt op al deze vier domeinen. Vrienden & vriendinnen waar je afstand van moet houden. Werk dat je opeens vanuit huis moet zien klaar te krijgen. Winkels en restaurants die gesloten blijven. Lege straten (en gevaarlijk drukke parken en bossen). Alle kinderen die thuis moeten blijven en ouders die er plots een taak als inval-juf (of meester) bij krijgen. En dan natuurlijk zorgen om de gezondheid van je ouders en dierbaren. Vragen ook die direct raken aan het zelf-domein: wat betekent deze situatie voor mij, kan ik dit aan, en (hoe) blijf ik zelf gezond? Dat deze grote, snelle veranderingen een gevoel van spanning en onrust geven is begrijpelijk. En ook helemaal niet erg.

Het omgekeerde-U-model (of, een ‘gezond’ spanningsniveau) 

Deze grafiek van de wet van Yerkes-Dodson (1908) toont de verhouding tussen spanning (arousal) en presteren (performance). Prestatie kan hierbij staan voor alle denkbare taken in het dagelijks functioneren, zowel cognitief (denken) als fysiek. Zoals te zien is, helpt een zekere mate van spanning dus om goed te functioneren (optimal arousal oftewel ‘gezonde spanning’). Maar bij teveel spanning klapt de lijn om en vermindert prestatie juist.

Hoe zorg je nu dat je in deze optimale zone blijft - of komt? Hierbij zeven suggesties:

  1. Zorg goed voor jezelf
    Gezond en goed eten, blijven bewegen en proberen om goed te slapen.
  2. Ontspan
    Blaas op tijd stoom af en zorg dat er momenten zijn waarop je écht tot rust komt. Lees een boek, luister naar mooie muziek of doe een korte workout. Voer een goed gesprek met je partner of dierbare. Vind creatieve manieren om met social distancing om te gaan en zorg voor sociale interactie. Maak bijvoorbeeld ’s avonds een ommetje met die vriendin of ga een eind fietsen met die vriend.
  3. Filter de informatiestroom
    Ga bewust om met je nieuwsconsumptie en de informatiestroom via berichten en social media. Door continu de NOS-app te verversen, praatprogramma’s over corona te kijken of de laatste onderzoeken uit te pluizen blijf je constant ‘aan’. Als je hier geen last van hebt is het natuurlijk prima. Maar een recente studie naar welbevinden (onder Chinese zorgverleners ten tijde van de coronacrisis) toont een duidelijk verband tussen veelvuldig online informatie zoeken en verstoorde slaap.
  4. Beperk schermtijd ’s avonds
    Zet schermen (telefoon, tv, tablet, laptop) ruim voor je gaat slapen uit. Zorg voor afleiding en kom tot rust. Maak bijvoorbeeld een lijstje van dingen die goed gaan of waar je blij mee bent.
  5. Wees je bewust van aandachtsvertekening (‘attention bias’)
    Wij mensen zijn zo gemaakt dat we meer aandacht schenken aan verontrustende, dan aan geruststellende informatie. Horen we op TV dat een puber op de IC ligt met coronaklachten, dan blijft dát hangen. Dat de minister heeft gezegd dat vele duizenden mensen slechts milde klachten (zullen) ontwikkelen zakt snel weg.
  6. Ga niet teveel mee in de collectieve hypochondrie
    Zoals mensen zich na een hartinfarct plots zorgen kunnen maken over een lichte steek in hun borst, of een raar gevoel in hun arm, hoort (over)alertheid op fysieke symptomen er voorlopig even bij. Gebruik je gezond verstand en overleg bij twijfel met je huisarts of bel het RIVM informatienummer (0800-1351).
  7.  

.


.

Veronica Janssen is medisch psycholoog in het Hart Long Centrum van het LUMC en onderzoeker aan de afdeling Gezondheids-, Medische en Neuropsychologie van de Universiteit Leiden. Zij begeleidt hartpatiënten (en hun partners) na het doormaken van een hartinfarct.


13-2: BENEFIT-consortiumbijeenkomst

Dit evenement is uitsluitend voor consortiumleden van het BENEFIT-programma. Mocht je toch graag bij de bijeenkomst willen aansluiten/lid willen worden van het consortium, stuur dan een e-mail naar info@benefitforall.nl met hierin je naam, professionele achtergrond en een korte motivatie.

 

Op donderdag 13 februari (15-17u, inloop vanaf 14:30) vindt weer de tweejaarlijkse consortiumbijeenkomst plaats van BENEFIT voor consortiumleden. Ook voor deze bijeenkomst hebben we weer een interessant en afwisselend programma samengesteld. Hieronder vind je de belangrijkste gegevens en het programma van deze dag.

 


PROGRAMMA

14:30 - 15:00 - Inloop
Open inloop waarbij de AIO's interactieve tafelpresentaties geven over de status van hun onderzoek

 

15:00 - 15:15 Welkomswoord door prof. dr. Andrea Evers*

15:15 - 15:45 BENEFIT onderzoeksupdate: Where are we so far?
Het jaar 2020 begon goed, met de start van het stepped-wedge onderzoek binnen drie locaties van CardioVitaal! Wat houdt het onderzoek precies in en hoe past het onderzoek van de AIO’s in het groter geheel? Wat is de planning en hoe verloopt het onderzoek?
- dr. Linda Breeman & dr. Thomas Reijnders*

15:45 - 16:15 Gezonde leefstijl: Doel of middel?
Harteraad zet met Wat er toe doet(.info) ‘het leven’ centraal in plaats van ‘de (on)gezondheid’ van de patiënt. Wie wordt daar beter van? De dokter of de patiënt? Wat kunnen we ermee? En kan Wat er toe doet bijdragen aan de doelen van BENEFIT?
Inge van den Broek, Harteraad

16:15 - 16:45 Implementatie BENEFIT in de hartrevalidatie: Ontwikkeling 'Blended PEP' 
De PEP-module is een gestructureerd gedragsveranderingsprogramma en een vast onderdeel van de hartrevalidatie. Er is nu een addendum op de MDR-HR (2011) gekomen die een 'Blended PEP' mogelijk maakt, waarbij de mensen ook ondersteund worden in de thuissituatie. Hier sluit BENEFIT goed op aan, waardoor de Blended PEP een goede implementatiemogelijkheid vormt.
- dr. Veronica Janssen* & dr. Roderik Kraaijenhagen, CardioVitaal/BENEFIT

16:45 - 17:00 Nawoord door prof. dr. Andrea Evers*

17:00 - Afsluitende borrel 

* = Leiden Universiteit/BENEFIT

.


Belangrijke gegevens

  • Wanneer: Donderdag 13 februari 2020
  • Waar: Fletcher Wellness-Hotel Leiden 
  • Tijdstip: inloop vanaf 14:30, officiële start 15:00, vanaf 17:00 de gezonde borrel
  • Vragen? Stuur een mail naar info@benefitforall.nl

Werk aan het spoor NS
In de week van de consortiumbijeenkomst is de NS aan het werk aan het spoor rondom Leiden. Hierdoor kan de reistijd langer zijn dan normaal duren. Check hierdoor goed de NS-planner op de dag zelf om niet voor verrassingen te komen te staan.


Interview: Gezonde leefstijl via belonen van gezond gedrag

Afgelopen oktober kwamen patiënten(vertegenwoordigers), zorgprofessionals en het BENEFIT-team samen voor een bespreking met de stakeholdercommissie, het adviesorgaan van het project. Het onderwerp van deze avond was de invloed van beloning op gedragsverandering. Jeroen Kemperman van het Zilveren Kruis vertelde hoe we een goede gezondheid kunnen bereiken via het automatiseren van gezond gedrag. Daarnaast presenteerde hij meerdere leefstijlprogramma’s die deze principes al effectief toepassen.

Jeroen Kemperman is Senior Manager Strategy & Business Development bij het Zilveren Kruis en auteur van diverse boeken over innovatieve businessmodellen. Vanuit het BENEFIT-team was onder andere David de Buisonjé aanwezig, promovendus bij het BENEFIT-project en gespecialiseerd in beloningen ten behoeve van gedragsverandering. Specifiek houdt David zich bezig met of het financieel belonen van gezond gedrag leidt tot leefstijlverandering. Samen konden David en Jeroen ons veel vertellen over wat er allemaal bij leefstijlverandering komt kijken!

 


Jeroen Kemperman presenteert tijdens de bijeenkomst

INTERVIEW

Hoi Jeroen en David! Wat houdt ‘gezond gedrag’ eigenlijk precies in?
Jeroen: Bij gezond gedrag denk ik aan vitaliteit: meer beweging, betere slaap, meer ontspanning en gezondere voeding. Daarbij wordt gezondheidsbeleving ook beïnvloed en bepaald door je professionele en privé omgeving en relaties. De vervolgvraag is natuurlijk hoe we gezond gedrag dichterbij brengen voor iedereen en hoe we dat kunnen stimuleren vanuit omgeving en relaties. Het zit hem hier in het aanleren en inbedden van gewoontes!

David: Aanvullend op wat Jeroen zegt denk ik dat precies het aanleren of afleren van gewoontes de uitdaging is als het gaat om gezond gedrag. Veel mensen weten hoe het moet en willen ook gezond leven, maar het lukt hen door een gebrek aan tijd, aandacht of energie niet altijd weerstand te bieden aan ongezonde verleidingen.

Waarom is het belangrijk dat er goede kennis is over gedragsverandering?
Jeroen: In onze huidige samenleving bereiken mensen een steeds oudere leeftijd, de zogenaamde vergrijzing. En met deze vergrijzing neemt ook het aantal mensen met een chronische ziekte toe. Hierdoor zijn de laatste levensjaren van de mens lang niet altijd prettig of zonder langdurige zorgen. Dit probleem creëert een uitdaging voor de maatschappij om preventief te gaan denken, in dit geval dus focussen op gedragsverandering. Samen willen we er namelijk voor zorgen dat mensen meer gezonde levensjaren ervaren, in plaats van alleen maar ziek zijn op de oude dag. Een goede basis van kennis over mechanismen en factoren die aan gedragsverandering ten grondslag liggen is daarvoor erg belangrijk.

David: Volgens mij kunnen alle belangrijke uitdagingen waar wij als maatschappij voor staan (klimaat, gezondheid, armoede etc.) opgelost worden door ons gedrag te veranderen. Dat wil niet zeggen dat het makkelijk is, maar meer kennis over gedragsverandering kan dus een hele belangrijke bijdrage leveren aan betere wereld. Wat betreft gezondheid is er nog wel veel te winnen over hoe we ‘duurzame’ gedragsverandering bereiken. Er is inmiddels best wat kennis over hoe een verandering gestart kan worden, maar het op lange termijn volhouden is eigenlijk weer een heel nieuwe uitdaging.

Wat voor principes zijn belangrijk bij het aanleren van een gewoonte om gedrag te veranderen?
Jeroen: Allereerst komt hier de kernvraag naar boven waarom we ons gedrag zouden willen veranderen. Dit heeft alles te maken met motivatie en hogere doelen, die zowel een interne (“Ik ga gezonder leven, omdat ik mijn kleinkinderen wil zien opgroeien”) als een externe (“Ik stop met roken zodat ik geld bespaar”) focus kunnen hebben. Daarnaast heeft men handvatten nodig om deze verandering daadwerkelijk te starten. Daarvoor is een concreet plan van aanpak nodig dat het beste kan worden nagestreefd in kleine, haalbare stapjes. Zorg er dus voor dat je via tussendoelen naar het einddoel toewerkt. Als laatste is het van belang dat het gedrag automatisme wordt en in het dagelijks leven is ingebed. Bijvoorbeeld: “Bij elke lunch neem ik ook een stuk fruit en de lunch bestaat meer uit groente en minder uit brood”. Zo ga je stapsgewijs op weg naar een gezondere leefstijl die je kunt volhouden.

Hoe zorg je dan dat dit proces zo aantrekkelijk mogelijk is?
Jeroen: Ontzettend veel aspecten kunnen een bijdrage leveren aan het vergemakkelijken van het proces. Bij gedragsverandering is onder andere steun van vrienden en familie erg belangrijk. Daarnaast kijken mensen om zich heen voor informatie over sociale normen. Zorg er dus voor dat de gewenste gedragingen duidelijk aanwezig zijn in de sociale spiegels van de persoon. Een rolmodel dat werkt volgens deze gewenste normen kan hierbij helpen, maar vooral wanneer diegene het nét iets beter doet in jouw doel dan jij. Jezelf vergelijken met een supermodel kan namelijk ook demotiverend werken. Verder is het belangrijk dat het gewenste pad ook leuk wordt gemaakt. Het juiste gedrag kan bijvoorbeeld in toegankelijke spelelementen worden verwerkt. Als laatste kan je zorgen voor het geven van genoeg complimenten. Complimenten doen namelijk dienst als bevestiging voor vervolg. Wanneer je alle bovenstaande factoren combineert met verdiende complimenten, dan kom je al een heel eind in het veranderen van je gedrag!

Hoe zit het met het Zilveren Kruis? Past de organisatie deze principes al toe in het stimuleren van gezond gedrag?
Jeroen: Jazeker, en dat doen we steeds meer, binnen het Zilveren Kruis is het programma ‘Afvallen met Afspraken’ een mooi voorbeeld, zie hieronder.

Afvallen is niet eenvoudig, maar het helpt als er een financiële stok achter de deur is. Dit blijkt uit de resultaten van 273 deelnemers aan het leefstijlprogramma ´Afvallen met Afspraken´ van Zilveren Kruis. Het programma wordt beschikbaar gesteld aan werkgevers. 
Het programma richt zich op voeding, bewegen en motivatie. Een op de drie deelnemers zegt dat de financiële stok achter de deur een belangrijke reden is om mee te toen. Aan de hand van persoonlijke doelen werken de deelnemers drie maanden lang met een personal trainer en een voedingscoach. Daarna gaan deelnemers twee maanden zelfstandig verder. Halen zij de doelen, dan vergoedt Zilveren Kruis het volledige programma. Deelnemers die zich niet aan de afspraken houden en de doelen niet halen draaien zelf op voor de rekening van 350 euro. Dat blijkt een effectieve financiële prikkel voor gedragsverandering. 

David jij herkent in dit voorbeeld de toepassing van het ‘loss aversion’ principe, wat is dat precies?
David: Het loss aversion principe gaat erover dat je je inleg terugverdient, wanneer je jouw doel hebt behaald. Maar daarentegen verlies je de inleg wanneer je je doelt niet haalt. Een ander voorbeeld hiervan dat succesvol is gebleken is het programma StickK.

At StickK you challenge yourself to something and bet money on you attaining your own goal. If you attain your goal, you get the money back. A short-term reward for yourself. But if you don’t attain the goal, you lose the money. The principle of loss aversion is given even stronger force here because your loss goes to an anti-cause, like a donation to your least favourite political party or football club.

Jeroen vindt dit een erg interessant voorbeeld, ken jij hier ook nog een Nederlandse variant van David?
David: Ja, op een iets andere manier past de fitnessketen Trainmore in Nederland eenzelfde principes toe. De fitnessketen geeft mensen voor elke keer dat ze komen opdagen een euro korting op het abonnementsgeld van de volgende maand. Blijkbaar werkt dat model voor hen en is het aantrekkelijk voor sporters!

.


Bedankt Jeroen en David voor deze wijze lessen over wat we kunnen doen om een gezondere leefstijl te krijgen en deze vol te houden!


ANDREA EVERS NEEMT STEVINPREMIE IN ONTVANGST

Op woensdag 2 oktober ontving Andrea Evers, hoogleraar gezondheidspsychologie en projectleider van BENEFIT for all, de NWO Stevinpremie. Deze eervolle prijs is een grote erkenning voor haar onderzoek en het maatschappelijke verschil dat zij hiermee maakt.

De jaarlijkse uitreiking vond plaats in de Koninklijke Schouwburg van Den Haag, waarbij de prijzen voor zowel de Stevinpremie als de Spinozapremie werden overhandigd door minister Ingrid van Engelshoven. De laureaten kregen beurtelings het podium om te vertellen waar hun onderzoek overgaat en waar zij de premie voor gaan inzetten. Andrea pleitte in haar presentatie voor verbinding: niet alleen binnen de wetenschap, bijvoorbeeld door interdisciplinair meer samen te werken, maar ook over de wetenschappelijke grenzen heen met bijvoorbeeld kunstenaars of met maatschappelijke partners om samen wetenschappelijke inzichten te implementeren in de samenleving. Een voorbeeld daarvan is het programma BENEFIT for all.


De Stevinpremie
De Stevinpremie is één van de hoogste onderscheidingen in de Nederlandse wetenschap, vernoemd naar onderzoeker en filosoof Simon Stevin. Het is een prijs voor onderzoekers in Nederland die met hun onderzoek een bijzondere impact hebben gemaakt op de Nederlandse samenleving. Per jaar reikt NWO (Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek) maximaal twee Stevinpremies uit ter waarde van ieder 2,5 miljoen euro. Dit bedrag kunnen de laureaten besteden aan onderzoek of aan andere activiteiten met betrekking tot kennisbenutting voor de samenleving.


Andrea over de Stevinpremie
Het is voor Andrea altijd belangrijk geweest om met haar onderzoek een verschil te maken voor de maatschappij. In het interview met Radio 071 vertelt ze: “Het draait voor mij niet alleen om publicaties. Maar juist dat je met dátgene wat je onderzoekt bijvoorbeeld de zorg kunt verbeteren, om zo mensen gezonder te maken. Dat is eigenlijk waar ik het voor doe. Mijn onderzoek moet ook buiten de wetenschap iets bijdragen.”

Andrea ontving in mei dit jaar het goede nieuws: “Ik was op dat moment op weg naar het vliegveld toen ik plots een telefoontje ontving van de voorzitter van NWO met het bericht dat ik deze prijs had gewonnen. Ik was natuurlijk sprakeloos!” Andrea wilt het geld van de Stevinpremie inzetten voor het stimuleren van interdisciplinair onderzoek. Zo wilt ze zich hard blijven maken voor klinische toepassingen op onderzoek. Maar daarnaast wilt ze ook bruggen blijven bouwen tussen wetenschap en praktijk, zoals ze onder andere doet als voorzitter van het nationaal consortium
BENEFIT for all. “Ik vind het enorm stimulerend om hier nu dubbel zo hard mee door te gaan en nieuwe verbindingen te leggen tussen wetenschapsgebieden, maar ook met de maatschappij. Ik denk dat ik mijn leven lang een echte bruggenbouwer ben” (bron: NWO).

Wil je meer weten over het onderzoek van Andrea Evers en haar wetenschappelijke drijfveren? Lees hier het artikel van de Hartstichting over haar onderzoek.


BENEFIT-CONSORTIUM BIJEENKOMST 24/9

Dinsdag 24 september vond alweer de vijfde bijeenkomst plaats van het BENEFIT-consortium. Hierbij namen vijf sprekers het publiek mee in de recente ontwikkelingen binnen het BENEFIT-project. Aan de hand van vier bondige presentaties werden de volgende facetten van het project belicht: (1) het ecosysteem en online portaal, (2) de tussenstand van het onderzoek, (3) de externe communicatie, en (4) eHealth-ontwikkelingen binnen het LUMC. Onder leiding van prof. dr. Andrea Evers (Universiteit Leiden/LUMC) werd de bijeenkomst geopend met een warm welkom, waarna de eerste spreker zijn opwachting maakte.



PRODUCTONTWIKKELING EN IMPLEMENTATIE VAN BENEFIT VIA VITAL10

Dr. Roderik Kraaijenhagen en Joost Mathijssen van Vital10

Roderik vertelt ons in zijn presentatie dat voor het opzetten van een ecosysteem meer nodig is dan alleen het ontwikkelen van een leefstijl-app. Hij stipt de noodzaak aan om verschillende partners uit de publieke en private sectoren te blijven betrekken om zo BENEFIT tot een gezamenlijk succes te maken. In zijn ogen zijn belangrijke partners onder andere ICT-/dataspecialisten, zorg- en dienstverlenende professionals, zorgverzekeraars, en private partners van producten en diensten. Ook benadrukt Roderik de belangrijke rol die voor de wetenschap hierin is weggelegd, namelijk door middel van de creatie van kennis en de validering van nieuwe (gezondheids)methoden. Tot slot, stelt Roderik dat bij gedragsverandering niet alleen de focus op online moet liggen, maar ook op offline: “We moeten niet alleen applicaties en devices creëren, maar ook interventies maken die in de real world plaatsvinden.”

Hierna geeft Joost Mathijssen ons een live demonstratie van het BENEFIT-portaal, ontwikkeld door Vital10. Hij geeft ons hiermee een inkijk in de vele ontwikkelingen die in de afgelopen periode zijn doorgevoerd in het portaal. Daarnaast praat Joost ons ook bij over technische onderdelen in het platform die het mogelijk maken om offline interventies te ondersteunen, zoals het uitzetten van wandelroutes met behulp van QR-codes bevestigd op paaltjes langs de route. Wanneer patiënten tijdens het wandelen deze QR-codes scannen, ontvangen zij punten die ingewisseld kunnen worden voor leuke beloningen.



ONDERZOEK: HOE STAAN WE ER OP DIT MOMENT VOOR?
Dr. Veronica Janssen van Universiteit Leiden/LUMC


Veronica Janssen vertelt ons dat sinds de start van het BENEFIT-project een groot scala aan gesprekken heeft plaatsgevonden met verscheidene stakeholders. Zo zijn de stakeholders onder meer actief betrokken bij de ontwikkeling van het portaal en bij de inhoudelijke opzet van het programma. Beide onderdelen worden dus echt in co-creatie met elkaar ontwikkeld.

Het doel van BENEFIT is om een aantrekkelijk en effectief supplement te vormen op de huidige zorg en de ‘gezond leven’ sector. Waarbij in eerste instantie met name gericht zal worden op deelnemers in de hartrevalidatie. Het streven is dat tweederde van de patiënten straks in staat is om een gezonde leefstijl voor tenminste één jaar te hanteren (nu is dit ongeveer een derde). Veronica vertelt dat voor het bepalen van de effectiviteit van BENEFIT het noodzakelijk is om eerst goed te weten hoe het patiënten nu vergaat in de huidige hartrevalidatie. Zodat we straks de prestaties van patiënten in de huidige situatie (hartrevalidatie zonder BENEFIT) kunnen vergelijken met patiënten in de nieuwe situatie (hartrevalidatie met BENEFIT). Om de huidige situatie in kaart te brengen, worden momenteel baseline-metingen uitgevoerd in verschillende hartrevalidatievestigingen van Cardiovitaal. Wanneer de meting in een vestiging is afgerond, zal BENEFIT aan de hartrevalidatie worden toegevoegd als supplement. Deze implementatie gebeurt in elke vestiging op dezelfde wijze, zodat het effect van BENEFIT bovenop de huidige zorg nauwkeurig kan worden geëvalueerd.

Tot slot, vertelt Veronica ons dat de volgende punten de komende tijd de focus zullen krijgen binnen het project: (1) datamanagement, (2) de effectmeting, (3) het uitrollen van BENEFIT bij de CardioVitaal-vestigingen, en (4) het doorontwikkelen van het portaal via Vital10.



EXTERNE COMMUNICATIE: MAAK BENEFIT ZICHTBAAR VOOR DE BUITENWERELD
Dr. Fabiënne Rauwers van Universiteit Leiden


Een groot consortium als dat van BENEFIT brengt uitdagingen met zich mee. Hoe zorg je ervoor dat je al deze partners uit verschillende disciplines, met uiteenlopende achtergronden en afkomstig uit alle hoeken van het land op de hoogte houdt en de mogelijkheid geeft bij te dragen aan het project? Fabiënne Rauwers laat het belang van externe communicatie zien en presenteert de ontwikkelingen van BENEFIT op dit gebied. Als één van de nieuwe aanwinsten binnen het team, gaat zij vanuit haar achtergrond in de communicatiewetenschap de externe communicatiestrategie vormgeven.

Tijdens haar presentatie geeft ze alvast een klein voorproefje: zo zullen de komende tijd verschillende bestaande communicatiekanalen (website, nieuwsbrief, LinkedIn) verder worden geoptimaliseerd. De focus komt hierbij te liggen op de kracht van ieder afzonderlijk communicatiekanaal en hun interactie, waardoor deze kanalen elkaar kunnen versterken. Het uiteindelijke doel is om stakeholders te informeren, om BENEFIT meer zichtbaar te maken voor de buitenwereld en om eindgebruikers en consortiumleden beter bij het project te kunnen betrekken. Fabiënne benadrukt dat een goede externe communicatie voorkomt dat BENEFIT een eiland wordt. Een goed uitgedachte en sterke externe communicatie is hierbij uiterst belangrijk.



DIGITALE INNOVATIES: BENEFIT MEETS LUMC
Prof. dr. Douwe Atsma van LUMC


Douwe Atsma vertelt ons over enkele digitale innovaties die momenteel worden ontwikkeld binnen het LUMC. Eén van de nieuwste ontwikkelingen is ‘The Box’. The Box is letterlijk een ‘box’ die mensen ontvangen nadat zij het LUMC zijn binnengekomen met een hartinfarct. Het pakket bevat verschillende apparaten waarmee hartpatiënten in staat worden gesteld om vanuit huis gezondheidsmetingen te doen. Denk hierbij aan het meten van de bloeddruk, een stappenteller, het maken van hartfilmpjes en het spreken van de arts of verpleegkundig specialist via een digitaal spreekuur. Op deze wijze kan de gezondheid van patiënten nauwlettend in de gaten worden gehouden, zonder dat zij constant naar het LUMC dienen te komen. Een ander project waarbij Douwe betrokken is, is ‘Stevenshof Vitaal’. Binnen dit project gaan bewoners van de Leidse wijk de Stevenhof samen met lokale organisaties ten minste drie jaar lang werken aan een gezonde(re) wijk, waar inwoners graag blijven wonen en werken. In dit project gaan bewoners aan de slag met beproefde gezondheidsprogramma’s, maar ook met nieuwe technologieën, zoals eHealth en apps. Kernvraag binnen het project is steeds: hoe verbind je de juiste inwoners aan de juiste interventies?

Met zowel The Box als Stevenshof Vitaal gaat Douwe nu samenwerken met BENEFIT, zodat ook in deze projecten de beloning- en coaching-principes van BENEFIT kunnen worden geïmplementeerd.

 


MEER INFORMATIE OVER DE SPREKERS

  • Dr. Roderik Kraaijenhagen: is praktiserend cardioloog en gepromoveerd in de vasculaire geneeskunde aan de universiteit van Amsterdam. Hij is medeoprichter van het online gezondheidsplatform Vital10.
  • Joost Mathijssen: vormt de brug tussen professional en IT’er, en coördineert de ontwikkeling van het BENEFIT-platform bij Vital10.
  • Dr. Veronica Janssen: is medisch psycholoog in het Hart Long Centrum van het LUMC en onderzoeker aan de afdeling Gezondheids-, Medische en Neuropsychologie van de Universiteit Leiden. Zij begeleidt hartpatiënten (en hun partners) na het doormaken van een hartinfarct.
  • Dr. Fabiënne Rauwers: is als postdoc betrokken bij het BENEFIT-project, waar zij zich bezighoudt met de ontwikkeling van de digitale platformen en de externe communicatie rondom BENEFIT.
  • Prof. dr. Douwe Atsma: is cardioloog aan het LUMC met als specialisme interventiecardiologie, celtherapie en cardiogenetica. Daarnaast houdt hij zich bezig met het introduceren van nieuwe (ICT)technieken voor patiëntenzorg en zelfmanagement.